Pelion-Paths.gr
Οδηγός υπαίθριας δράσης

Ο Άγιος Βλάσιος είναι χωριό του Νομού Μαγνησίας, χτισμένο στις πλαγιές του Πηλίου στον δρόμο που οδηγεί από τα Άνω Λεχώνια στον Άγιο Γεώργιο Νηλείας, σε απόσταση περίπου 15 χλμ. από τον Βόλο. Το χωριό (πρώην ανεξάρτητη κοινότητα και νυν διαμέρισμα του Δήμου Αρτέμιδος) εκτείνεται από τον Παγασητικό (οικισμός Μαλάκι) έως τα μέσα υψώματα του Πηλίου. Ο συνολικός πραγματικός πληθυσμός του ανέρχεται σε 785 κατοίκους (απογραφή 2001) και στο χωριό λειτουργεί παιδικός σταθμός και δημοτικό σχολείο.

Η ονομασία του οφείλεται στην εκκλησία του χωριού, που είναι αφιερωμένη στον ομώνυμο άγιο. Η παλαιότερη ονομασία του χωριού ήταν Καραμπάς ή Καραμπάσι, που στα τουρκικά σημαίνει μαύρη κεφαλή.

Στα χρόνια αμέσως μετά την απελευθέρωση της Θεσσαλίας (1881), το Καραμπάσι έγινε διαμέρισμα του Δήμου Νηλείας. Το 1914, το Καραμπάσι έγινε ανεξάρτητη κοινότητα και το όνομά του άλλαξε σε Άγιος Βλάσιος. Από το 1998, ο Άγιος Βλάσιος αποτελεί δημοτικό διαμέρισμα του Δήμου Αρτέμιδος, που έχει την έδρα του στα Άνω Λεχώνια. Στην διοικητική περιφέρεια της πρώην κοινότητας και νυν δημοτικού διαμερίσματος του Αγίου Βλασίου ανήκουν τέσσερις οικισμοί:

• ο οικισμός του Αγίου Βλασίου με 485 κατοίκους,
• ο παραθαλάσσιος οικισμός Μαλάκι με 208 κατοίκους,
• ο οικισμός Παλιόκαστρο ή Παλαιόκαστρο με 65 κατοίκους, και
• ο οικισμός Στρόφλος ή Στρόφιλος με 27 κατοίκους (στοιχεία απογραφής 2001).

Στα χρόνια της Τουρκοκρατίας, ο οικισμός του Παλιόκαστρου, που βρίσκεται στην ρεματιά ανάμεσα στα Άνω Λεχώνια και τον Άγιο Βλάσιο, κατοικούνταν σχεδόν αποκλειστικά από Τούρκους. Όπως ήταν φυσικό, στον οικισμό υπήρχε και μουσουλμανικό τέμενος (τζαμί). Ο πύργος του τζαμιού (ο μιναρές) υπήρχε μισοκατεστραμμένος μέχρι τα τέλη του 20ού αι., αλλά βάνδαλοι Έλληνες τον ανατίναξαν.

Ο Άγιος Γεώργιος Νηλείας του Νομού Μαγνησίας είναι παλαιό κεφαλοχώρι του Πηλίου. Παλαιότερα αποτελούσε ανεξάρτητη κοινότητα, αλλά σήμερα αποτελεί δημοτικό διαμέρισμα του Δήμου Μηλεών.

Ο Άγιος Γεώργιος Νηλείας βρίσκεται χτισμένος σε υψόμετρο 700 μ. περίπου σε μία αμφιθεατρική τοποθεσία με θέα τον Παγασητικό, περίπου 20 χλμ. ανατολικά από τον Βόλο, ανάμεσα στον Άγιο Βλάσιο και τις Πινακάτες.

Σύμφωνα με την απογραφή του 2001, οι κάτοικοι του οικισμού του Αγίου Γεωργίου ανέρχονται στους 179. Ωστόσο, σύμφωνα με την ίδια απογραφή, οι κάτοικοι του Δημοτικού Διαμερίσματος (πρώην Κοινότητα) του Αγίου Γεωργίου Νηλείας φτάνουν τους 1.092 και κατανέμονται σε πέντε οικισμούς ως εξής:

• Άγιος Γεώργιος (υψόμ. 800 μ.) 179 κάτ.
• Δυο Ρέματα (υψόμ. 500 μ.) 27 κάτ.
• Αγία Τριάδα (υψόμ. 350 μ.) 221 κάτ.
• Άνω Γατζέα (υψόμ. 150 μ.) 289 κάτ.
• Κάτω Γατζέα (παραθαλάσσιος οικισμός) 376 κάτ.

Σύμφωνα με την παράδοση, ο Άγιος Γεώργιος Νηλείας χτίστηκε περί τον 15ο αι. από βοσκούς που βρήκαν σε έναν θάμνο την εικόνα του στρατηλάτη αγίου. Οι δύο βοσκοί έχτισαν εκκλησία προς τιμή του αγίου και γύρω από την εκκλησία χτίστηκε το ομώνυμο χωριό.

Επειδή οι πρώτοι κάτοικοι του χωριού ήταν βοσκοί και επειδή ο χειμώνας είναι βαρύς στο υψόμετρο όπου είναι χτισμένο το χωριό, οι Αϊγιωργείτες είχαν την συνήθεια να διαμένουν στον Άγιο Γεώργιο το καλοκαίρι και τον χειμώνα να κατεβαίνουν στα καλύβια τους που είχαν σε χαμηλότερα σημεία (Αγία Τριάδα, Άνω Γατζέα και Κάτω Γατζέα). Ακόμα και η κοινοτική Αρχή μετακόμιζε δύο φορές τον χρόνο: στις 10 Απριλίου το κοινοτικό κατάστημα ανέβαινε στον Άγιο Γεώργιο και στις 10 Νοεμβρίου κατέβαινε στην Άνω Γατζέα. Η συνήθεια αυτή διατηρήθηκε μέχρι τα τέλη του 20ού αι., οπότε η Κοινότητα του Αγίου Γεωργίου διαλύθηκε.

Κατά την Ελληνική Επανάσταση του 1821, οι κάτοικοι του Αγίου Γεωργίου ξεσηκώθηκαν, αλλά το 1822, ο Δράμαλης κατέπνιξε την επανάσταση και έκαψε το χωριό. Για τον λόγο αυτό, τα πιο παλαιά σπίτια του χωριού — όσα διασώζονται — είναι του ύστερου 19ου αι. Το προσδιοριστικό προσωνύμιο «Νηλείας» μπήκε στην ονομασία του χωριού με την απελευθέρωση της Θεσσαλίας, όταν συστάθηκε ο Δήμος Νηλείας. (Ο Δήμος Νηλείας, που διαλύθηκε το 1914, αποτελούνταν από τα χωριά Άνω και Κάτω Λεχώνια, Άγιο Βλάσιο (Καραμπάσι), Άγιο Γεώργιο, Δράκεια, Άγιο Λαυρέντιο και Αγριά. Ας σημειωθεί πάντως ότι η Νηλεία ήταν αρχαία πόλη που βρίσκονταν πιθανότατα κοντά στον σημερινό Βόλο.)

Το χωριό γνώρισε ιδιαίτερη ακμή από τα τέλη του 19ου αι. μέχρι τον Β΄ Παγκ. Πόλεμο. Τότε ο Άγιος Γεώργιος Νηλείας, χώρος εύφορος και με πολλά νερά, ήταν πλούσιος από την παραγωγή και το εμπόριο ελαιών και μήλων. Πολύ χρήμα εισέρεε επίσης από Αϊγιωργείτες που είχαν ξενιτευτεί στην Αίγυπτο και αλλού. Κατά την περίοδο της Κατοχής και κατόπιν κατά τον Εμφύλιο Πόλεμο, το χωριό γνώρισε δύσκολες ημέρες. Πολλοί κάτοικοί του αναγκάστηκαν να το εγκαταλείψουν εξαιτίας των επιδρομών των Γερμανών και της παρουσίας ντόπιων παραστρατιωτικών ομάδων.

Με το τέλος του Εμφυλίου, ο Άγιος Γεώργιος Νηλείας άρχισε να παρακμάζει. Πολλοί κάτοικοί του σταμάτησαν την μετακόμιση για να μείνουν μόνιμα πλέον στους χαμηλότερους οικισμούς της ίδιας κοινότητας. Σήμερα στον Άγιο Γεώργιο διαμένουν λίγοι κάτοικοι, αλλά πολλά σπίτια έχουν αναστηλωθεί από πλούσιους ξένους που τα χρησιμοποιούν ως εξοχικές κατοικίες.

Από τον Άγιο Γεώργιο Νηλείας κατάγονται ο νεομάρτυρας Σταμάτιος (μαρτύρησε στην Κωνσταντινούπολη το 1680 και η μνήμη του εορτάζεται την πρώτη Κυριακή μετά τις 16 Αυγούστου) και ο γλύπτης Νικόλας (Νικόλαος Παυλόπουλος, 1909–1990). Ο τελευταίος δώρισε ένα μεγάλο μέρος από τα έργα του στην τότε Κοινότητα Αγίου Γεωργίου Νηλείας, καθώς και μεγάλο χρηματικό ποσό, και έτσι σήμερα στο χωριό λειτουργεί το Δημοτικό Μουσείο Γλύπτη Νικόλα. Το Μουσείο είναι ανοιχτό σχεδόν καθημερινά και, με την φροντίδα του λαογράφου Κώστα Λιάπη, εκδίδει το εξαμηνιαίο περιοδικό Βίγλα.

Ο Άγιος Δημήτριος είναι ένα αρκετά μεγάλο γραφικό χωριό κτισμένο πάνω σε μια καταπράσινη ράχη που κατηφορίζει ως την θάλασσα. Το όνομά του το πήρε από ένα παλιό μοναστήρι, το οποίο στα νεότερα χρόνια έδωσε την θέση του στον σημερινό ομώνυμο, μεγαλοπρεπή, μητροπολιτικό ναό. Το χωριό διαθέτει έναν πραγματικό λαβύρινθο καλοσυντηρημένων λιθόστρωτων καλντεριμιών και φυσικών μονοπατιών που οδηγούν σε ξωκλήσια όπως του Άη-Γιαννάκη, του Αγίου Γεωργίου, της Παναγίας και του Σωτήρος, σε πλατείες με φιλικές ταβέρνες και σε φιλόξενα καταλύματα τα οποία τώρα τελευταία αναπτύσσονται με ταχείς ρυθμούς.

Κατηφορίζοντας μέσα από τα καλντερίμια ή τον δημόσιο ασφαλτόστρωτο δρόμο, ο επισκέπτης θα φθάσει τελικά στον οικισμό του Αγίου Ιωάννη, ο οποίος στο παρελθόν ήταν το επίνειο του Αγίου Δημητρίου, σήμερα όμως αποτελεί το πιο αναπτυγμένο παραθαλάσσιο θέρετρο του Πηλίου.

Το Ανήλιο είναι το τελευταίο χωριό του Δήμου Μουρεσίου για τον επισκέπτη που θα επιλέξει τη νοτιο-ανατολική διαδρομή πρόσβασης μέσω Καλών Νερών και Μηλεών. Αποτελεί επίσης τη βόρεια είσοδο του Δήμου μας για εκείνους που θα έρθουν ακολουθώντας την βορεινή διαδρομή μέσω Πορταριάς και Χανίων.

Το Ανήλιο είναι χτισμένο πάνω σε μια πλαγιά κατάφυτη με μηλιές, καστανιές και άλλα οπωροφόρα δένδρα. Κατά την επικρατούσα τοπική παράδοση, στα χαμηλώματα του χωριού υπήρχε η αρχαία πόλη Αχίλλειον, κτισμένη από τον ίδιο τον Αχιλλέα. Σ’ένα περιβάλλον πλούσιας βλάστησης στα πόδια της πλαγιάς βρίσκονται και δύο αμμουδερές παραλίες, ο Μπάνικας και η Πλάκα, που είναι γνωστές για την ομορφιά και τα καθαρά νερά τους. Στο Μπάνικα μάλιστα υπάρχει μια μεγάλη σπηλιά, όπου, σύμφωνα με τον μύθο, ο Κένταυρος Χείρωνας είχε το κονάκι του.

Στο κέντρο του χωριού υπάρχει η μικρή, γραφική πλατεία όπου δεσπόζει ένα αξιόλογο εκκλησιαστικό μνημείο, ο ναός του Αγίου Αθανασίου, στο εσωτερικό του οποίου υπάρχει ένα από τα καλύτερα μπαρόκ, ξυλόγλυπτα τέμπλα. Στην περιοχή ήκμασαν επίσης αρκετά μοναστήρια, όπως η Παναγία των Εισοδίων, ο Άγιος Χαράλαμπος, η Ύψωση του Τιμίου Σταυρού και η Αγία Τριάδα.

Το Ανήλιο διαθέτει αρκετά τουριστικά καταλύματα με ικανοποιητικές υπηρεσίες. Εδώ πρέπει να σημειωθεί ότι μια επίσκεψη στο Γυναικείο Τμήμα του τοπικού Αγροτικού Συνεταιρισμού θα μετατραπεί σε μια νοστιμότατη έκπληξη διότι οι κυρίες εκεί ειδικεύονται στην παρασκευή παραδοσιακών γλυκών του κουταλιού, μαρμελάδων και ποτών από φρούτα εποχής και αγνά υλικά.